Europejski Fundusz Społeczny (ESF — European Social Fund) jest jednym z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, którego głównym zadaniem jest rozwój społeczeństw w UE. Został powołany do życia na podstawie art. 123 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (1957). Fundusz działa od 1960 roku.
Głównym celem Europejskiego Funduszu Społecznego jest wsparcie przede wszystkim bezrobotnych, ale nie tylko. Ogromne środki przeznaczane są na wspieranie pracowników zatrudnionych, którzy z rożnych powodów są zagrożeni bezrobociem. EFS finansuje najróżniejsze projekty szkoleniowe i kształceniowe, które przyczyniają się do podnoszenia kwalifikacji pracowników jak i bezrobotnych wpływając również pośrednio lub bezpośrednio na zwiększanie ich szans na rynku pracy. Ważną dziedziną wspierania są małe i średnie przedsiębiorstwa, które są motorem gospodarczym Europy. To one przede wszystkim tworzą miejsca pracy i to one przyczyniają się głównie do wysokiej wartości PKB. Stad też EFS wspiera przede wszystkim pracowników pracujących w firmach do 100 osób, a także finansuje liczne projekty przyczyniające się bezpośrednio do powstawania i zakładania nowych małych zakładów oraz innych inicjatyw gospodarczych.
Europejski Fundusz Społeczny jest ogromną szansą dla Polski. Oprócz środków finansowych kierowanych na aktywną politykę społeczną — w tym nowoczesną politykę zatrudnienia, jest instrumentem mogącym się przyczynić do usprawnienia polskiej polityki społecznej. Koncentrowanie się EFS na grupach socjalnych poprzez działania strukturalne, inwestycyjne, rozwojowe przyczyni się do poprawy sytuacji w wielu regionach. Stanowi także możliwość zaktywizowania wielu grup poszkodowanych, w tym wykluczonych społecznie. Celem interwencji funduszu są działania długookresowe i długofalowe — inwestycje w kapitał ludzki, powiązane z poprawa konkurencyjności regionów oraz wzrostem przedsiębiorczości. Fundusz wnosi też do regionów, w myśl zasady subsydiarności, partnerstwo lokalne między rożnymi partnerami społecznymi, co oznacza pogłębienie dialogu społecznego i obywatelskiego.
Środki finansowe przeznaczane są na pomoc dla różnych regionów i grup społecznych w tym w szczególności dla pracowników zagrożonych bezrobociem długoterminowym oraz dla ludzi młodych (do 25 roku życia) wkraczających dopiero na rynek pracy.
Pomoc z Europejskiego Funduszu Społecznego jest realizowana poprzez:
- organizowanie szkoleń rozwijających umiejętności zawodowe (w tym praktyk i szkoleń wewnątrzzakładowych), przez co zwiększa się możliwości pracowników na rynku pracy
- ulepszanie systemów powszechnego kształcenia oraz dostosowywanie ich do aktualnego zapotrzebowania na rynku pracy
- kształcenie kadr, ekspertów i personelu dydaktycznego; wspieranie pośrednictwa pracy oraz organizacji zajmujących się doradztwem i informacją zawodową
- wspieranie programów mających na celu tworzenie nowych miejsc pracy w tym zatrudnienia w małych i średnich przedsiębiorstwach
- walkę z dyskryminacją zawodową w tym wyrównywanie szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy
- wspieranie grup ludzi odrzuconych i defaworyzowanych przez społeczeństwo (np. bezdomnych i uzależnionych)
- pomoc techniczną, badania naukowe i promowanie nowych technologii.
